Rouw en verlies: ruimte voor verdriet én levenslust

Jarenlang kon ik de brieven van mijn moeder niet lezen. Ik wist dat ze er lagen, maar zodra ik eraan dacht, voelde ik zoveel pijn en verdriet dat ik er liever van wegbleef. Hetzelfde gebeurde bij bepaalde muziek of scènes in films die me herinnerden aan haar ziekbed en overlijden. Inmiddels kan ik haar brieven wel lezen, met een glimlach en een warm gevoel over de mooie tijd die we samen hebben gehad. Dat verschil betekent ontzettend veel voor mij, omdat ik nu ook weer kan genieten van wat zij mij heeft meegegeven.

De laatste maanden begeleid ik steeds meer mensen bij rouw en verlies. Dat kan gaan om het overlijden van een dierbare, maar ook om het verlies van gezondheid, werk of een relatie. Daarom deel ik graag mijn eigen ervaring en de inzichten en oefeningen die ik waardevol vind. Want hoe ingrijpend een verlies ook is, er kan weer ruimte ontstaan voor plezier, nieuwe plannen en een leven waarin je je verbonden voelt met wat belangrijk voor je is.

Mijn ervaring met uitgestelde rouw

Ik was 22 toen mijn moeder na een langdurig ziekbed overleed aan kanker. Ze was veel te jong, en ik voelde me veel te jong om toen al mijn moeder te moeten verliezen. Er lag nog zoveel leven voor me waarin ik haar graag naast me had gehad. Na haar overlijden bleef ik een week thuis van mijn werk. Ik maakte een fotoalbum en een schilderij, en natuurlijk heb ik gehuild en gerouwd. Maar niemand had mij geleerd hoe ik om kon gaan met het overweldigende verdriet dat ik voelde. Dus ging ik verder met mijn leven en bleef ik weg van wat te pijnlijk was.

Achteraf zie ik dat ik een deel van mijn verdriet wel heb gevoeld, terwijl andere herinneringen jarenlang onaangeraakt bleven. Dat is wat ik bij mezelf ben gaan herkennen als uitgestelde rouw.

Soms lijkt het alsof je een verlies een plek hebt gegeven, omdat je weer verder kunt met je dagelijks leven. Je werkt, zorgt voor je gezin, maakt plannen en geniet van allerlei mooie momenten. Toch kunnen er herinneringen zijn die je liever vermijdt, omdat de emoties die eraan verbonden zijn nog steeds overweldigend voelen.

Bij mij duurde het meer dan twintig jaar voordat ik ontdekte hoeveel verdriet er rondom bepaalde momenten nog aanwezig was.

Hoe mijn ongeluk in 2024 oud verdriet raakte

In 2024 kreeg ik een achteropaanrijding, met een flinke whiplash en hersenschudding tot gevolg. Opnieuw kreeg ik te maken met verlies: van gezondheid, van de hoeveelheid werk die ik kon doen en van allerlei mogelijkheden die daarvoor vanzelfsprekend waren. Toen ik daarmee aan de slag ging, ontdekte ik dat ik regelmatig terugkwam bij momenten rondom het verlies van mijn moeder. Het nieuwe verdriet raakte aan het oude en gaf me de gelegenheid om ook daarmee te werken. Door die herinneringen aandacht te geven en de emotionele lading te verwerken, veranderde er veel. Ik kan nu haar brieven lezen en terugdenken aan onze tijd samen, zonder steeds door dezelfde overweldigende pijn te worden overspoeld.

Voor mij voelt het alsof mijn moeder nog altijd bij me is, in mijn hart, mijn herinneringen en mijn leven. Als ik bewust contact zoek, voel ik haar nabijheid. Daardoor is de dood voor mij steeds meer een overgang geworden, en die persoonlijke beleving geeft mij troost.

Ook het verlies van mijn gezondheid toen, heeft me opnieuw laten nadenken over wat werkelijk belangrijk voor me is. Ik heb mijn werk en dagelijks leven op onderdelen anders vormgegeven en ontdekt dat er, naast het verdriet om wat niet meer vanzelfsprekend was, ook ruimte kon ontstaan voor nieuwe mogelijkheden.

Deze ervaringen hebben me ook als coach en therapeut verrijkt. Ik merk dat ik me nog beter kan inleven in wat mensen doormaken wanneer ze te maken krijgen met verlies, onzekerheid en het opnieuw moeten vinden van hun weg. Het heeft mijn begrip verdiept en ik voel dat ik anderen daardoor met nog meer aandacht en inzicht kan begeleiden. Misschien is dat wel wat deze ervaringen mij hebben geleerd: je kunt missen wat er was en tegelijkertijd met plezier en vertrouwen blijven bouwen aan wat er nog voor je ligt.

Wat is rouw? Verlies kent veel vormen

Rouw is de natuurlijke reactie op het verlies van iemand of iets dat veel voor je betekent. Het kan je fysiek, emotioneel, mentaal en spiritueel raken en invloed hebben op hoe je naar jezelf, anderen en je toekomst kijkt.

Bij rouw denken we vaak aan het overlijden van iemand van wie je houdt. Maar je kunt ook rouwen om een toekomst die anders loopt dan je had gehoopt, een vriendschap die verdwijnt of werk waarin je jarenlang je hart en ziel hebt gelegd.

Je kunt bijvoorbeeld rouwen om:

• Een dierbare of huisdier dat is overleden.
• Het einde van een relatie, huwelijk of vriendschap.
• Verlies van gezondheid, energie, zelfstandigheid of lichamelijke mogelijkheden.
• Een baan, je eigen bedrijf of een betekenisvolle rol.
• Een passie of hobby die je niet meer kunt uitoefenen.
• Een onvervulde kinderwens of een toekomstbeeld dat verandert.
• Een thuis, vertrouwde omgeving of het land waar je je verbonden mee voelt.
• Een dierbaar voorwerp, zoals een knuffel, erfstuk of brief.
• Een band die verandert door dementie, ziekte of een contactbreuk.
• Mogelijkheden en kansen waarop je had gehoopt.

Vaak raak je met één verlies meerdere dingen tegelijk kwijt. Een baan geeft je bijvoorbeeld inkomen, maar ook structuur, contact, waardering en een plek waar je jouw kwaliteiten kunt inzetten. Als die baan verdwijnt, kan dat op al die gebieden iets losmaken.

Misschien zegt iemand: ‘Dan zoek je toch gewoon ander werk?’ Terwijl jij voelt dat je afscheid neemt van een belangrijk deel van je leven.

Ook bij het verlies van gezondheid gebeurt dit regelmatig. Je mist misschien niet alleen wat je lichamelijk niet meer kunt, maar ook je vrijheid, spontaniteit, zelfstandigheid of het vertrouwen dat je altijd op je lichaam kon rekenen.

En soms is er verdriet om iets wat er nooit is geweest, zoals een kinderwens die onvervuld blijft of een toekomst die je jarenlang voor je zag en die nu anders blijkt te lopen.

Hoeveel iets voor jou betekende, laat zich niet door een ander bepalen. Daarom verdient ook jouw verdriet aandacht.

Waarom rouw zoveel energie kan vragen

Als je rouwt, ben je je aan het verhouden tot een werkelijkheid die is veranderd. Je probeert te begrijpen wat er is gebeurd, voelt verschillende emoties en moet ondertussen vaak ook van alles regelen. Dat kan veel energie vragen en invloed hebben op je slaap, concentratie en hoeveel je op een dag aankunt.

Denk aan iemand die jarenlang met passie voor dezelfde werkgever heeft gewerkt en na een reorganisatie haar baan verliest. Naast verdriet kunnen boosheid, onzekerheid en een gevoel van afwijzing ontstaan. Misschien vraagt ze zich af wie ze zonder dat werk is en waar ze haar energie nu aan wil geven.

Die uitputting kan lijken op klachten bij overspannenheid of burn-out. Een verlies kan ook bijdragen aan langdurige overbelasting, zeker wanneer je ondertussen veel blijft dragen en weinig gelegenheid hebt om te herstellen. Rouw en burn-out zijn verschillende processen, maar kunnen elkaar wel raken.

Wat ik belangrijk vind om te beseffen, is dat rouw op meerdere lagen van je leven doorwerkt.

Fysiek kun je merken dat je vermoeider bent, slechter slaapt of meer spanning in je lichaam ervaart.

Emotioneel kunnen verdriet, angst, boosheid, schuldgevoel of opluchting elkaar afwisselen.

Mentaal kun je blijven nadenken over wat er is gebeurd, moeite hebben met concentreren of vastlopen in gedachten over hoe het anders had kunnen zijn.

Spiritueel kan een verlies vragen oproepen over de betekenis van het leven, de dood, verbondenheid en wat voor jou werkelijk belangrijk is.

En vanuit persoonlijk leiderschap word je uitgenodigd om opnieuw richting te geven aan je leven, keuzes te maken en te ontdekken hoe je verder wilt.

Daarom kijk ik in mijn begeleiding naar het geheel: wat gebeurt er in je lichaam, welke emoties en gedachten spelen mee, wat geeft je betekenis en welke keuzes helpen je verder? Die samenhang vormt de basis van mijn integrale begeleiding bij stress, verlies en persoonlijke ontwikkeling.

Hoe werkt rouw? Drie modellen die inzicht geven

Er bestaan verschillende modellen die beschrijven hoe mensen met verlies omgaan. Misschien herken je jezelf in bepaalde reacties of geeft een model woorden aan iets wat je al langer voelt. Wat ik heel belangrijk vind, is dat je deze modellen gebruikt om jezelf beter te begrijpen. Iedereen rouwt op zijn eigen manier en de duur en intensiteit van verdriet kunnen enorm verschillen. Iedere persoon is immers anders, dus probeer jezelf vooral niet te vergelijken.

De rouwcurve: herkenning zonder vaste volgorde

Misschien heb je weleens een afbeelding van de rouwcurve gezien. De bekende reacties uit het model van Elisabeth Kübler-Ross zijn ontkenning, boosheid, onderhandelen, verdriet of depressieve gevoelens, en aanvaarding.

Je kunt bijvoorbeeld het ongeloof herkennen van dit kan toch niet waar zijn, de boosheid over wat er is gebeurd of het blijven nadenken over hoe het anders had kunnen lopen. Er kan ook meer ruimte ontstaan om de werkelijkheid toe te laten en je leven daarop af te stemmen. Zo’n model kan helpen om je reacties te begrijpen. Je doorloopt die gevoelens alleen niet allemaal in dezelfde volgorde en sommige herken je misschien helemaal niet. Een periode waarin je je goed voelt, kan worden gevolgd door een dag waarop het gemis ineens weer dichtbij is.

Soms kom je een herinnering tegen die je onverwacht raakt, terwijl je dacht dat je inmiddels een heel eind verder was. Een geur, een liedje of een bepaalde plek kan voldoende zijn om het verdriet weer even te voelen.

Dat maakt een rouwcurve voor mij vooral een hulpmiddel voor herkenning. Je hoeft nergens op die curve te ‘horen’.

Het duale procesmodel: aandacht voor verlies én voor het leven

Het duale procesmodel van Margaret Stroebe en Henk Schut sluit mooi aan bij hoe ik naar rouw kijk. Het beschrijft hoe je heen en weer beweegt tussen aandacht voor het verlies en aandacht voor het dagelijks leven en de veranderingen daarin. Op het ene moment wil je herinneringen ophalen, huilen of praten over wat je mist. Op een ander moment ben je bezig met werk, maak je plannen of geniet je van een gezellige avond.

Die afwisseling hoort erbij. Je hoeft dus niet voortdurend met je verdriet bezig te zijn om te rouwen, en een fijne dag doet niets af aan hoeveel iemand voor je betekent.

Sommige mensen vinden het moeilijk om weer plezier te ervaren. Alsof lachen, genieten of nieuwe plannen maken betekent dat ze hun dierbare vergeten of dat het verlies minder belangrijk is geworden.

Maar verdriet en levenslust kunnen naast elkaar bestaan. Je kunt intens verdrietig zijn om wat je bent verloren en tegelijkertijd genieten van een mooie wandeling, een gezellige avond of iets waar je al lange tijd naar uitkijkt.

Bij mijn moeder ervaar ik dat heel duidelijk: ik kan haar missen, haar brieven lezen en geraakt zijn, en vervolgens met plezier verdergaan met mijn dag. De liefde voor haar gaat daarin gewoon met me mee.

De vier rouwtaken van Worden

Psycholoog William Worden beschrijft vier rouwtaken: onder ogen zien dat het verlies werkelijk heeft plaatsgevonden, de pijn van het verlies doorleven, je aanpassen aan een leven waarin de ander fysiek ontbreekt en een blijvende verbinding vinden terwijl je verder leeft.

Ook deze taken kunnen door elkaar heen lopen en op verschillende momenten opnieuw aandacht vragen.

Vooral die laatste gedachte vind ik waardevol. Iemand kan een betekenisvolle plek in je leven houden, terwijl jij nieuwe ervaringen opdoet en je eigen toekomst vormgeeft.

Je hoeft iemand dus niet los te laten in de betekenis van vergeten. Misschien gaat het er juist om dat je een andere manier vindt om verbonden te blijven, terwijl je tegelijkertijd weer ruimte maakt voor het leven dat voor je ligt.

Hoe ga je om met rouw en verlies? 4 praktische tips

Vanuit mijn eigen ervaring en mijn werk zijn dit de vier dingen die ik je het liefst meegeef. Gebruik wat je aanspreekt en ontdek wat het met je doet.

1. Erken je gevoelens en ontvang ze met aandacht

Bij rouw kunnen verdriet, boosheid, angst, schuldgevoel en opluchting door elkaar lopen. Misschien ben je boos op iemand van wie je zielsveel houdt, of voel je opluchting omdat een lange periode van zorgen voorbij is. Dat kan verwarrend zijn, zeker wanneer je vindt dat je iets anders zou moeten voelen.

Begin daarom met erkennen wat er werkelijk is. Zeg tegen jezelf: ja, dit doet me verdriet, ik ben hier boos over of ik vind het spannend om verder te gaan. Je gevoel hoeft niet eerst logisch of begrijpelijk te zijn voordat het aandacht verdient.

Ik vergelijk het graag met gasten ontvangen. Wanneer je iemand met open armen welkom heet, ga je niet meteen op je horloge kijken of diegene alweer vertrekt. Je maakt ruimte, bent aanwezig en geeft aandacht. Zo kun je ook je emoties ontvangen, zonder ondertussen te controleren of ze al weg zijn.

Sta eens stil bij wat je voelt, waar je dat in je lichaam merkt en wat je graag zou willen uiten. Misschien wil je huilen, schrijven, bewegen of je verhaal vertellen aan iemand die echt luistert. Je hoeft niets op te roepen; je geeft aandacht aan wat er is.

Merk je dat je jezelf veroordeelt, omdat je bijvoorbeeld vindt dat je sterker zou moeten zijn? Onderzoek dan eens wat er gebeurt als je jezelf benadert zoals je een goede vriend of vriendin zou benaderen. Welke woorden zou je dan gebruiken?

Soms helpt het al om je hand op je hart of buik te leggen, rustig adem te halen en even bewust aanwezig te zijn bij wat je voelt.

Je hoeft verdriet niet weg te duwen om verder te kunnen. Juist door er aandacht aan te geven, kan er geleidelijk meer ruimte ontstaan.

Meer hierover lees je in mijn blog Loslaten, wat jij vasthoudt houdt jou vast.

2. Werk met EFT aan emotioneel beladen herinneringen

Je kunt iemand missen en met liefde aan diegene denken, terwijl een specifieke herinnering nog steeds een enorme reactie oproept. Het moment waarop je slecht nieuws kreeg, een beeld uit het ziekenhuis, iets wat er werd gezegd of een afscheid dat anders verliep dan je had gehoopt.

Juist met zulke concrete momenten werk ik graag met EFT, Emotional Freedom Techniques. Dat is al jarenlang een van de belangrijkste methoden binnen mijn begeleiding.

We halen een specifieke gebeurtenis terug alsof je een filmpje afspeelt en onderzoeken welke momenten daarin nog spanning oproepen. Wat zie je gebeuren, wat hoor je en wat voel je wanneer je daar weer bij stilstaat? Vervolgens werken we gericht met de emotionele lading die aan dat moment verbonden is.

Ik gebruik daarvoor zowel Gold Standard EFT, waarbij je tapt op specifieke punten op je lichaam, als Optimal EFT, waarbij we op een meditatieve manier werken.

Bij EFT werken we met heel specifieke gebeurtenissen en momenten. In plaats van alleen te praten over het verdriet dat je voelt, onderzoeken we welke herinneringen nog een sterke emotionele reactie oproepen.

Misschien herinner je je bijvoorbeeld het moment waarop je hoorde dat iemand ernstig ziek was. Of zie je nog precies het gezicht van een dierbare tijdens een moeilijk gesprek.

Zo’n herinnering kun je bekijken, waarbij we onderzoeken op welk moment de spanning het sterkst wordt.

De ervaren spanning op zo’n specifiek moment kan daarbij zakken tot nul op een schaal van nul tot tien. Je kunt de herinnering dan opnieuw bekijken en merken dat de eerdere stressreactie niet meer opkomt.

Dat betekent dat je anders kunt terugdenken aan wat er is gebeurd, terwijl de herinnering en de betekenis ervan blijven bestaan.

En dat onderscheid vind ik bij rouwverwerking ontzettend waardevol.

Het verdriet om het gemis van iemand van wie je houdt, is immers iets anders dan de overweldigende emotionele reactie die een bepaalde herinnering nog kan oproepen.

Je kunt iemand blijven missen en tegelijkertijd weer met liefde terugdenken aan de mooie momenten die jullie samen hebben beleefd.

Bij mezelf merkte ik dat bijvoorbeeld aan de brieven van mijn moeder. Waar ik er eerder van wegbleef, kan ik ze nu lezen en de warmte van onze band weer ervaren.

Misschien zijn er ook bij jou herinneringen die je liever vermijdt, omdat je bang bent voor de emoties die ze oproepen. Dan kan het waardevol zijn om daar gericht mee aan de slag te gaan.

Meer over deze methode lees je in mijn artikel EFT: een mooie techniek om angsten en blokkades op te heffen.

3. Ga de natuur in om tot rust te komen en perspectief te vinden

De natuur is voor mij een van de fijnste plekken om met verlies te werken. Je bent buiten, je zintuigen worden aangesproken en om je heen zie je voortdurend hoe het leven verandert.

Een boom laat zijn bladeren vallen, een afgebroken tak krijgt nieuwe vertakkingen en tussen oude bladeren verschijnt weer jong groen. Die beelden kunnen iets in je raken en helpen om je eigen situatie vanuit een ander perspectief te bekijken.

Ook wetenschappelijk onderzoek naar bosbaden, ook wel shinrin-yoku genoemd, laat gunstige effecten zien op ervaren spanning en stemming.

Een wetenschappelijke overzichtsstudie uit 2026, waarin 25 onderzoeken met in totaal 1.876 deelnemers werden samengebracht, vond dat bosgerichte interventies samenhingen met een vermindering van psychologische stress, angstklachten en depressieve gevoelens. De resultaten verschilden tussen onderzoeken, maar ondersteunen het idee dat bewust tijd doorbrengen in een bosomgeving waardevol kan zijn voor je mentale welzijn.

Bij bosbaden vertraag je en maak je via je zintuigen contact met je omgeving. Je luistert, kijkt, ruikt en voelt, waardoor je aandacht zich verbreedt van wat er in je hoofd gebeurt naar de wereld om je heen.

In mijn wandelcoaching maak ik veel gebruik van deze zintuiglijke aandacht. De natuur is daarbij veel meer dan alleen een prettige omgeving om in te wandelen. Ze kan je helpen om te vertragen, afstand te nemen, emoties te ervaren en nieuwe perspectieven te ontdekken.

Wat ik zo mooi vind aan de natuur, is dat ze ons voortdurend laat zien dat verandering bij het leven hoort. Na de winter komt de lente en zelfs op plekken waar iets is verdwenen, kan weer nieuw leven ontstaan.

Misschien raakt een boom je die zijn bladeren heeft verloren, maar nog altijd stevig geworteld staat. Of ontdek je dat een kronkelend pad uiteindelijk uitkomt op een plek die je anders nooit had gevonden.

Een mooie oefening die daarbij aansluit, is de sit-spot.

De sit-spot: een vaste plek in de natuur die je leert kennen

Neem twintig tot veertig minuten de tijd, trek iets aan waarin je comfortabel buiten kunt zitten en laat je telefoon in je tas. Een zitmatje kan prettig zijn. Wandel vervolgens zonder haast en laat je aandacht gaan naar een plek die je aanspreekt, bijvoorbeeld een grote boom, een beschutte plek aan het water of een bankje met uitzicht.

Je mag daarin letterlijk je voeten volgen: waar wil je naartoe, waar voel je nieuwsgierigheid en waar zou je graag even blijven?

Ga zitten en neem de tijd om aan te komen. Voel het contact met de grond, de boom of het bankje en kijk rustig om je heen. Begin met ontdekken waar je bent.

Luister eerst naar geluiden dichtbij en daarna naar geluiden verder weg. Kijk naar de verschillende kleuren en vormen, naar het licht tussen de bladeren en naar beweging die je in eerste instantie misschien niet zag. Merk op hoe de lucht ruikt en hoe de wind of zon op je huid voelt.

Van daaruit kun je aandacht geven aan wat er in jou leeft. Misschien komt er verdriet omhoog, misschien een herinnering of juist een gevoel van rust. Je hoeft niets te bedenken of uit te werken; je zit daar, met alles wat op dat moment aanwezig is.

Laat die vraag een tijdje met je meegaan, zonder meteen een antwoord te zoeken. Misschien valt je iets op in de natuur, ontstaat er een gedachte of merk je vooral dat je lichaam ontspant.

Gun jezelf de tijd om de plek echt te ervaren. Vaak zie en hoor je na een tijdje meer dan in de eerste minuten, wanneer je hoofd nog bezig is met de rest van de dag. Je hoeft overigens niet de hele tijd stil te zitten; verplaats je gerust als dat prettiger voelt.

Rond af door bewust om je heen te kijken en te voelen wat je meeneemt. Dat kan een inzicht zijn, maar ook het plezier van een vogel die dichtbij kwam of de ervaring dat je even helemaal aanwezig was.

Door regelmatig terug te keren, leer je de plek en haar seizoenen kennen. Zo kan een vertrouwd rustpunt ontstaan waar je steeds opnieuw contact maakt met jezelf en met het leven om je heen.

Zelf werk ik veel in de Loonse en Drunense Duinen, waar de afwisseling van bos, heide en zand telkens weer nieuwe mogelijkheden biedt om stil te staan bij wat er speelt. Juist doordat de omgeving voortdurend verandert, kun je worden uitgenodigd om ook met andere ogen naar je eigen leven te kijken.

Wil je meer lezen over hoe ik de natuur inzet bij persoonlijke ontwikkeling en herstel? Lees dan mijn blog Wandelcoaching in de natuur: werken mét de natuur, niet alleen in de natuur.

4. Geef je levenslust actief ruimte

Naast aandacht voor je verlies kun je bewust investeren in wat je energie, plezier en betekenis geeft. Misschien merk je dat je daarmee wacht totdat het verdriet helemaal voorbij is, terwijl er nu al dingen zijn waar je naar verlangt.

Misschien wil je een oude hobby oppakken, muziek maken, vaker met vrienden afspreken, een reis plannen of eindelijk beginnen aan iets waar je al lang nieuwsgierig naar bent. Het kunnen ook gewone dingen zijn waar je bewust meer van wilt genieten: samen koken, buiten eten, dansen in de woonkamer of een goed gesprek.

Kies iets wat je aanspreekt en maak het concreet. Bel die vriend, schrijf je in voor die workshop of zet een dag in je agenda voor iets waar je naar uitkijkt. Zo geef je je verlangen ook daadwerkelijk een plek in je leven.

Na verlies van gezondheid vraagt dat soms om creativiteit. Wat past bij de mogelijkheden die je nu hebt, en hoe kun je daarin avontuur, verbinding of voldoening vinden? Na verlies van werk kun je onderzoeken welke kwaliteiten je wilt inzetten en wat voor werkomgeving nu bij je past.

Misschien kun je nog niet alles wat je vroeger kon, maar zijn er andere manieren om invulling te geven aan wat je belangrijk vindt.

Dat vraagt soms om het loslaten van oude verwachtingen, terwijl je tegelijkertijd ruimte maakt voor nieuwe mogelijkheden.

Je hoeft niet blij te zijn met wat er is gebeurd om weer iets moois van je leven te willen maken. Je kunt verdriet hebben over wat je mist en tegelijkertijd kiezen waar je vanaf hier naartoe wilt.

Daar raakt rouw ook aan persoonlijk leiderschap: luisteren naar wat voor jou belangrijk is en daar keuzes aan verbinden.

Misschien ontdek je dat je andere prioriteiten wilt stellen, bewuster wilt genieten of meer tijd wilt besteden aan de mensen en activiteiten die voor jou betekenisvol zijn.

Ook dat kan verlies je brengen. Niet omdat het verlies zelf mooi of gewenst was, maar omdat het je soms uitnodigt om opnieuw stil te staan bij hoe je wilt leven.

In mijn blogs Trouw zijn aan jezelf, hoe doe je dat? en Veerkrachtiger worden, hoe doe je dat? lees je daar meer over.

Hoe wil jij verder na verlies?

Als ik nu de brieven van mijn moeder lees, ben ik blij dat ik ze heb bewaard. Wat jarenlang te pijnlijk was om aan te raken, is een waardevol stukje van haar geworden waar ik graag naar terugkeer.

En misschien vind ik dat wel een van de mooiste dingen die ik zelf heb ervaren rondom rouw en verlies. Dat iets wat jarenlang zoveel verdriet opriep, uiteindelijk weer een bron van liefde, warmte en verbinding kan worden.

Mijn moeder blijft onderdeel van mijn leven, ook al is ze er fysiek al heel lang niet meer.

Misschien zijn er bij jou ook herinneringen waar je omheen leeft, vragen die blijven terugkomen of dingen die je graag weer zou willen doen.

Of misschien merk je dat je zo druk bent met doorgaan, zorgen en overeind blijven, dat je nauwelijks de ruimte hebt genomen om stil te staan bij wat je bent verloren.

Daar kun je mee aan de slag.

In mijn begeleiding werken we aan wat je bezighoudt en onderzoeken we wat jou helpt om verder te gaan. Dat kan gaan over het verwerken van een concrete gebeurtenis, het omgaan met emoties of opnieuw ontdekken hoe je jouw dagen wilt invullen.

Daarbij besteden we aandacht aan de verschillende lagen die samen jouw welzijn bepalen: fysiek, emotioneel, mentaal, spiritueel en persoonlijk leiderschap.

Je bent welkom in mijn praktijk, wandelend in de natuur bij Waalwijk of online.

Plan een vrijblijvende kennismaking en ontdek wat mijn begeleiding voor jou kan betekenen.

Liefs,

Linda

Over Linda Hoogendoorn

Linda Hoogendoorn is integraal leefstijl- en vitaliteitscoach, stress- en burn-outcoach, EFT-therapeut en trainer. Vanuit haar praktijk in Waalwijk begeleidt ze mensen bij stress, burn-out, verlies, emotionele blokkades en persoonlijke ontwikkeling. Ze combineert lichaamsgerichte en emotionele begeleiding met onder andere EFT, ACT en natuurgerichte oefeningen. Haar werkwijze richt zich op vijf samenhangende gebieden: fysiek, emotioneel, mentaal, spiritueel en persoonlijk leiderschap.

Bronnen en achtergrond

Richtlijn Rouw, Palliaweb. De landelijke richtlijn biedt achtergrondinformatie over rouwreacties, het duale procesmodel en de vier rouwtaken van Worden.

Forest therapy for psychological stress and emotional disorders: a systematic review and meta-analysis. BMC Public Health (2026). Een wetenschappelijke overzichtsstudie naar de effecten van bosgerichte interventies op stress, angst en depressieve gevoelens.