Hartkloppingen, een hoge ademhaling, niet meer kunnen slapen en paniekaanvallen. Als burn-out coach herken ik klachten van iemand die overspannen is meteen. Toch is een burn-out vaak een grijs gebied. En dat is jammer, want maar liefst 1 op de 6 werknemers in Nederland heeft een burn-out. Hoe kun je burn-out symptomen herkennen? Wat kun je eraan doen?
Heb ik een burn-out?
Het was december 2016, ik had griepachtige verschijnselen. Buikpijn, vermoeidheid, slapeloosheid. Volgens de huisarts moest ik het gewoon even rustig aan doen. Even een weekje niets. Maar ik voelde: dit gaat niet over met een weekje rust. Burn-out symptomen herkennen, ik had geen idee. Nooit is er bij mij een burn-out vastgesteld, maar ik weet 100% zeker dat ik het had. Voor mij was deze persoonlijke crisis de start van een mooi nieuw begin van mijn missie om anderen met een burn-out te helpen. Toch was het ook een hele moeilijke periode, en een diep dal waar ik met moeite uit ben geklommen.
Burn-out symptoom 1: de controle over jezelf kwijt zijn
In welke situatie je ook zit, je hebt altijd een keuze. Dat voelt waarschijnlijk niet zo als je een burn-out hebt. Eén van de eerste tekenen van een burn-out is dat je de controle over je gedachtes en lichaam verliest. Slapen lukt niet meer, rustig even zitten en bijkomen ook niet meer. Steeds maar heb je malende gedachtes en een opgejaagd gevoel. Je voelt je machteloos: jouw leven draait al langere tijd niet meer om wat jij wilt.
Zo verging het mij tenminste, toen ik burn-out raakte. Al lange tijd kreeg ik geen energie meer van het werk dat ik deed. Het wachten op duidelijkheid over mijn functie na reorganisatie, de stress van een verbouwing, de zorg voor 3 jonge kinderen: het was teveel. Ik merkte dat ik snel moest huilen. Mijn lichaam floot mij terug.
Burn-out symptoom 2: je lichaam slaat alarm
Mensen met een burn-out hebben vaak al lange tijd weinig energie en zijn wat lusteloos. Herken je dat? Misschien ga je al lange tijd tegen je natuur in. Maak je keuzes waar je eigenlijk niet écht achter staat. Omdat je denkt dat het moet, of omdat het niet anders kan. Ondertussen vecht je door. Je sport netjes 2 keer per week, doet je best om het thuis op rolletjes te laten lopen, blust nog even een brandje voor de klant. Maar het is nooit af.
En dan wordt ineens je moeder ziek. Of heb je een conflict op je werk. Dat gaat niet, want je had al teveel hooi op je vork. Het extra schepje erbovenop, zorgt ervoor dat het nu écht teveel is. Het gaat gewoon niet meer. Hoe harder je het nu toch gaat proberen, hoe harder je lichaam je gaat terugfluiten. Want de tijd is gekomen dat je naar je lichaam moet gaan luisteren.
De eerste burn-out symptomen
Je had al wat vage klachten, zoals niet meer kunnen slapen, buikpijn of hartkloppingen. Burn-out symptomen herkennen doe je door naar de signalen van je lichaam te luisteren.
De fysieke burn-out symptomen die ik het meeste tegenkom in mijn praktijk zijn:
- hartkloppingen;
- paniekaanvallen;
- slapeloosheid;
- hypochondrie;
- malend hoofd;
- darmklachten;
- lusteloosheid.
Symptomen dat je écht al te ver bent gegaan
Burn-out symptomen herkennen als je burn-out al in een vergevorderd stadium is, doe je door te letten op de volgende signalen van je lichaam:
- uitval van ledematen (zo kon ik zelf geen tijdschrift meer doorbladeren);
- wazig zien;
- bijnieruitputting;
- constant moe zijn;
- alcohol om te kunnen ontspannen.
Burn-out symptoom 3: constant stress en slapeloosheid
Je begint te huilen om niets. Je wordt snel boos. Je ziet het plotseling allemaal niet meer zitten. Dit zijn allemaal vecht-of-vluchtreacties van je brein (in deze YouTube-video legt Prof. dr. Karin Roelofs uit hoe dit werkt.) Als je constant vecht-of-vluchtreacties hebt, dan is dit een teken dat jouw lichaam stijf staat van het stresshormoon cortisol.
Een lichaam in uiterste staat van alertheid, bevat veel cortisol en adrenaline. Cortisol verdoofd de voorste hersenkwab, het deel dat onze executieve functies en gedrag regelt. Een verdoofd brein kan niet meer goed filteren welke situatie nou daadwerkelijk een gevaar is, en welke niet. En dus schiet je overal van in de stress, kun je niet meer logisch denken en raak je overprikkeld.
Een ander gevolg van teveel cortisol is dat er te weinig melatonine wordt aangemaakt. Melatonine is het slaaphormoon. En dus beland je in een vicieuze cirkel van slapeloosheid, waardoor je lontje nog korter wordt.
Volgens mij heb ik een burn-out, wat nu?
Kom in beweging
Het eerste wat je kunt doen is bewegen. Als je dat nog kunt, tenminste. Op die manier daalt meteen het cortisolniveau in je lichaam. Sluit de laptop of je telefoon en ga een rondje lopen. Dan merk je vanzelf dat je weer in je lijf komt en dat je weer contact kunt maken met je lichaam.
Blijf er niet mee rondlopen
Blijf niet rondlopen met je burn-out klachten, zoek hulp! Het is goed om een afspraak te maken met de huisarts. Als je voelt dat het met wat rust nemen niet over gaat, doe dan iets met dat gevoel. Vaak gaat een burn-out, hoe fijn je het ook zou vinden, niet met een weekje rust over. Hoe langer je ermee rond blijft lopen, hoe langer de weg terug zal zijn.
Zoek hulp
- Zoek een expert die je vertrouwt. Iemand die jou praktische handvaten en toolsgeeft hoe je je weer beter kunt voelen.
- Kies één aanspreekpunt voor al je problemen. Een integraag coach is iemand die je op alle gebieden kan helpen: fysiek, mentaal en emotioneel. Dat is effectiever dan én een psycholoog, én een leefstijlcoach én een cursus mindfullness.
- Ga in gesprek met ervaringsdeskundigen. Bekenden die ook een burn-out hebben gehad weten precies wat er bij je speelt. Een coach die zelf een burn-out heeft gehad is dus een plus, als je zoekt naar een professional om jou te helpen.
- Breng je klanten of werkgever op de hoogte. Er is vaak meer begrip dan je denkt. Ook zijn er diverse subsidies waar je een coach van kunt betalen. Ik kan je hier ook meer over vertellen bij een eerste kennismaking.
Accepteer het en zet de eerste stap
Hopelijk heb ik je weer een stapje verder geholpen in jouw zoektocht naar een rustiger leven, waarin je weer je eigen keuzes maakt en in balans bent.
Als integraal coach merk ik dat mijn klanten al na een aantal weken:
- beter slapen
- meer energie hebben
- tot rust komen
Tijdens het coachingstraject gaan we na het fysieke herstel, aan de slag met het in balans brengen van je emoties en de gedachten. Hierbij komen ook de onderliggende oorzaken van de burn-out aan bod.
Ik help je graag verder!
Heb je last van burn-out symptomen? Ken je iemand die een burn-out heeft? Stuur mij gerust een bericht via het contactformulier en ik neem binnen 24 uur contact met je op. We hebben dan een vrijblijvend gesprek, waarin ik kan bepalen of ik jou goed kan helpen. En waarin jij kunt aanvoelen of je een klik met mij ervaart. Neem hier alvast een kijkje om te lezen hoe een coachingstraject bij mij eruit ziet, en hoe anderen het ervaren.
Uiteindelijk is een coachingstraject een groot cadeau aan jezelf, een investering waar je je hele leven wat aan hebt. Want elke crisis is een leerweg, en kan tot iets moois leiden. Tot een betere connectie met jezelf en met je omgeving.
Bronnen gebruikt voor dit artikel:
Unsplash fotografie (Ben White), TNO, CBS
Als zelfs tekenen ineens een prestatie wordt
Dit gebeurt vaker dan je misschien denkt. Je begint met een ontspanningsoefening en binnen een paar minuten wil je het alweer goed doen. De lijnen moeten netjes. De kleuren moeten bij elkaar passen. Misschien wil je een mooie tekening maken die je zou kunnen bewaren of laten zien. En ineens heb je van je ontspanningsmoment een nieuw project gemaakt.
Als je dit herkent, gebruik het dan als informatie. Want dezelfde patronen zie je vaak ook elders terug.
Altijd je best doen.
Productief willen zijn.
De lat hoog leggen.
Niet zomaar iets mogen doen omdat het fijn is.
Juist dan kan het waardevol zijn om bewust iets te tekenen wat helemaal nergens toe hoeft te leiden.
Je hoeft het zelfs niet te bewaren.
Een stap verder: tekenen wat je voelt
Je kunt tekenen ook gebruiken om te onderzoeken wat er vanbinnen speelt. Stel jezelf bijvoorbeeld eens de vraag:
Als mijn spanning vandaag een vorm of kleur zou hebben, hoe zou die eruitzien?
En begin.
Misschien teken je harde donkere lijnen. Misschien juist iets kleins. Misschien ontstaat er één grote warboel.
Daarna kun je jezelf een tweede vraag stellen:
Wat heeft deze plek in mij nu nodig?
Meer ruimte?
Zachtheid?
Een grens?
Rust?
Beweging?
Warmte?
Voeg dat toe aan je tekening zonder er te veel over na te denken.
Zo hoeft tekenen niet alleen een mentale activiteit te zijn. Het kan ook een ingang worden naar je lichamelijke en emotionele beleving.
Niet alles hoeft met woorden
We proberen veel in ons leven op te lossen door erover na te denken en te praten. Dat is waardevol, maar het is niet de enige ingang naar verandering. Soms weet je lichaam allang dat je over een grens bent gegaan voordat je hoofd dat wil toegeven.
Soms voel je verdriet zonder precies te kunnen uitleggen waarom.
Soms weet je diep vanbinnen dat er iets moet veranderen, terwijl je rationeel nog honderd redenen kunt bedenken om alles hetzelfde te laten.
Daarom werk ik in mijn begeleiding niet alleen met het mentale niveau. Duurzaam herstel gaat voor mij over de mens als geheel. Over het fysieke lichaam en het herstellen van energie en veiligheid. Over emoties die ruimte mogen krijgen. En ook over gedachten, overtuigingen en patronen. Of zingeving en de vraag wat werkelijk bij je past.
En uiteindelijk ook over persoonlijk leiderschap: leren luisteren naar die informatie en ernaar durven handelen. Een eenvoudige oefening als mindful tekenen kan soms verrassend duidelijk laten zien hoe jij in het dagelijks leven met jezelf omgaat.
Drie andere manieren om mindful te tekenen
Je hoeft niet altijd vrij te tekenen. Probeer bijvoorbeeld eens:
1. Eén lijn
Zet je pen op het papier en probeer vijf minuten te tekenen zonder hem van het papier te halen. Volg rustig wat er ontstaat.
2. Herhalende vormen
Teken langzaam cirkels, blaadjes, golven, spiralen of andere eenvoudige vormen. Herhaling kan prettig zijn wanneer je hoofd erg actief is.
3. Tekenen in de natuur
Neem een klein schetsboek mee tijdens een wandeling. Ga ergens zitten en teken niet wat je denkt dat je ziet, maar kijk echt. Naar de vorm van een blad, de nerven, de stam van een boom of de beweging van gras.
Je hoeft geen natuurtekening te maken.
Het kijken is de oefening.
Hoe vaak moet je mindful tekenen?
Daar bestaat geen perfecte frequentie voor.
Tien minuten kan al genoeg zijn om even een ander tempo te ervaren. Misschien vind je het prettig om het dagelijks te doen. Misschien gebruik je het juist wanneer je merkt dat je hoofd erg vol zit.
Maak er vooral geen nieuwe verplichting van.
Het doel is niet:
Ik moet iedere dag mindful tekenen omdat dat goed voor mij is.
Het doel is eerder:
Wat zou mij op dit moment helpen om weer even bij mezelf te komen?
Soms is dat tekenen.
Een andere keer wandelen, bewegen, ademhalen, de natuur ingaan, muziek luisteren of gewoon even niets doen.
Herstel zit uiteindelijk niet in één perfecte techniek. Het zit in steeds beter leren herkennen wat jouw systeem nodig heeft en jezelf toestemming geven daarnaar te handelen.
Mindful tekenen bij stress of burn-out
Wanneer je langdurig gespannen, uitgeput of overprikkeld bent, kan mindful tekenen een fijne ondersteunende oefening zijn.
Maar een burn-out ontstaat meestal niet doordat iemand te weinig ontspanningsoefeningen doet.
Daaronder kunnen veel verschillende factoren liggen: langdurige belasting, perfectionisme, verantwoordelijkheidsgevoel, moeite met grenzen, onverwerkte emoties, gebeurtenissen uit het verleden, werkdruk, relaties, verlies van zingeving of jarenlang voorbijgaan aan je eigen behoeften.
Daarom kijk ik bij stress- en burn-outcoaching breder.
Niet alleen naar: hoe krijg ik mijn klachten zo snel mogelijk weg?
Maar ook naar:
Wat probeert mijn lichaam mij duidelijk te maken?
Welke patronen houden de spanning in stand?
Wat draag ik al te lang mee?
Waar ga ik steeds over mijn eigen grens?
En hoe wil ik mijn leven eigenlijk vormgeven als ik niet meer alleen vanuit moeten en volhouden leef?
Dat is de beweging van herstellen naar werkelijk veranderen.
Wil je meer rust ervaren?
Merk je dat je veel in je hoofd zit, moeilijk tot rust komt of steeds opnieuw over je eigen grenzen gaat?
Dan kan het waardevol zijn om niet alleen naar de klachten te kijken, maar naar het geheel.
In mijn coaching werken we fysiek, emotioneel en mentaal en kijken we waar passend ook naar zingeving, oude patronen en persoonlijk leiderschap. Niet volgens één vast protocol, maar vanuit wat jij nodig hebt om weer meer rust, energie en regie te ervaren.
De sessies vinden plaats in de natuur rondom Waalwijk of online.
Je kunt vrijblijvend kennismaken om samen te onderzoeken wat er speelt en welke begeleiding daarbij past.
